Türk Dil Kurumu elektronik bir hizmet olarak sunduğu “Dağarcığınıza Hergün İki Söz” servisi ile ilk defa yüz güldüren bir şey yapmıştı. Bu servis yaklaşık bir yıldır çok iyi çalışıyor. Her gün iki sözün türkçe anlamını gönderiyorlar. Gerçekten akıllarda kalıyor.
Türk Dil Kurumu ‘nun, bu servis ile, “çok oturgaçlı götürgeç” gibi facialarını da görmek mümkün. Dünkü e-postada “fotokopi” sözcüğüne karşılık bakın ne göstermişler:
Hani ilkokul Dil Bilgisi kitaplarında “Aşağıdaki deyimleri cümle içerisinde kullanınız” tipinde sorular olurdu ya, maziye dönmek açısından bu sözcüğü cümle içerisinde kullanmak istiyorum:
- Şok şok tıpkıçekim makinelerinde 12 aya varan taksit, 0 peşinat !
- Tıpkıçekim: 25 YKR , Renkli (tıpatıp) tıpkıçekim : 1 YTL
- Yok be abi yemişim notları alırız kızlardan tıpkıçekimlerini.
- Yok abi dandik o kırtasiyenin tıpkıçekim makinesi. Tıpkıçekim dediğin tıpa tıp aynı olmalı. Ne o öyle soluk soluk.
- Lexmark Yazıcı & Tıpkıçekim A.Ş
Kadir Çöpdemir ve Beyazıt Öztürk’ün beraber yaptığı, şimdi adını unuttuğum programın bir bölümünde bu dil konusunu işlemişlerdi de dil konusunda önde gelen bir konuk bu “çok oturgaçlı götürgeç” olayına açıklık getirmişti. Olay yalnızca 60′lı mı, 70′li mi ne yıllarda mizahçıların uydurduğu bir şeymiş, TDK asla öyle kelimeler, söz grupları türetmeye kalkmamış. Tıpkıçekim de çok absürt bir kelime gibi gelmedi bana. Sonuçta bilgisayar da computer’la neredeyse alakasız bir kelime ama fena halde benimsendi. Bana çevirinin fonetik yapısı, anlamca çevirisinden daha önemli gibi geliyor. Tıpkıçekim fonetik olarak pek iyi değil gerçi.
Merhaba.
Barış’ın da belirttiği gibi şu “çok oturgaçlı götürgeç” olayı, kesinlikle TDK’nın ortaya çıkardığı bir şey değildir. Barış’ın bahsettiği programı ben de izlemiştim. Dil Kurumu Başkanı Sevgi hanım bunu açıklamıştı. Kendini bilmeyen birkaç edebiyat öğretmeninin sırf bu Türkçeleştirme çalışmalarını karalamak adına yaptıkları bir şey bu.
TDK’nın bu hizmeti güzel. Fakat bazen tutmayacak sözcükler de türetilebiliyor. Şu durumda “tıpkıçekim”e “basit” demek için, o sözcükten daha sağlam bir Türkçe sözcük türetmek gerekir. :)
Konuya ilginiz için teşekkürler.
Esenlikle…
Bence tıpkıçekim o kadar da kötü değil aslında ama bana itici gelmiyor da değil. Belki alışmış olduğumuz şeyleri terk edememe özelliğimizden kaynaklanıyor olabilir bu yadırgama..
Türk Dil Kurumu düşe kalka daha iyi olur inşallah. Bekliyoruz bakalım. Şu an için hem etkisiz hem yetersiz. Bir online sözlükleri var, iki senedir takip ediyorum hala bir şeye benzetemediler. ekşi sözlük bile daha zengin içeriğe sahip. İçerik zenginliğinden yoksun olması bir yana, verilen bilgiler son derece sığ ve hatta bazen yanlışlar da içeriyor. Pek işime yaramıyor doğrusu. ilkokul düzeyinde bile ele alsak yetersiz kalıyor.